Robot Tò Mò chụp ảnh hai mặt trăng của sao Hỏa

Mới đây, robot tự hành Curiosity (Tò Mò) đã chụp được những bức hình cho thấy hai mặt trăng của sao Hỏa là Phobos và Deimos và gửi về Trái đất.

Theo tạp chí Forbes, robot Tò Mò đã chụp 41 bức ảnh hai mặt trăng Phobos và Deimos vào ngày 1/8. Phải mất một tuần các bức ảnh mới được chuyển về Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA). Đây là lần đầu tiên NASA chụp được ảnh hai mặt trăng của sao Hỏa.

Ảnh hai mặt trăng nhìn từ bề mặt sao Hỏa - (Ảnh: Forbes)

Trong các bức ảnh, mặt trăng Phobos trông lớn hơn rất nhiều so với Deimos và che khuất một phần Deimos. Trên thực tế, Phobos chỉ to gấp đôi Deimos nhưng khoảng cách từ Phobos đến sao Hỏa gần hơn nhiều so với Deimos. Do đó, Phobos trong ảnh trông lớn hơn.

Nhà thiên văn học Asaph Hall phát hiện hai mặt trăng của sao Hỏa vào năm 1877. Giới khoa học hiện tại cho rằng thực tế là hai thiên thạch bị lực hấp dẫn của sao Hỏa hút lại. Nhưng cũng có quan điểm cho rằng, hai mặt trăng này là những phần của sao Hỏa bị tách ra khi hành tinh đỏ va chạm với một thiên thể.

Điều thú vị là hai mặt trăng của sao Hỏa được tiên đoán trong sách khoa học viễn tưởng. Năm 1726, nhà văn Jonathan Swif khi viết tác phẩm Gulliver du ký đã đề cập đến hai mặt trăng của sao Hỏa. Trong truyện ngắn Micromegas viết năm 1750, nhà văn Voltaire cũng nói về hai mặt trăng này.

Mặt trăng Phobos chỉ rộng khoảng 11,2km, di chuyển trên quỹ đạo cách bề mặt sao Hỏa khoảng 5.954km và dần dần chuyển về phía hành tinh đỏ. Các chuyên gia dự báo trong khoảng thời gian 50 triệu năm, Phobos sẽ đâm vào sao Hỏa.

Ngược lại, mặt trăng Deimos chỉ rộng 6,4km, di chuyển cách sao Hỏa 19.955km và đang di chuyển xa dần hành tinh đỏ.

Thiên thạch khiến Mặt trăng hủy diệt Trái đất?

Các nhà khoa học không ngừng tìm kiếm câu trả lời cho nghi vấn: Liệu tiểu hành tinh có thể làm lệch quỹ đạo của Mặt trăng làm nó va vào Trái đất khiến hành tinh của chúng ta chịu thảm họa hay không?

Thời gian qua, chủ đề thiên thạch gây họa cho Trái đất đang khiến dư luận rất quan tâm. Trong lúc con người chưa thể có giải pháp cho những viên đá trời khổng lồ khi chúng lao vào hành tinh xanh, thì nhiều người đã vội cảnh báo một nguy cơ khác. Đó là việc thiên thạch va chạm với Mặt trăng khiến Trái đất chịu hậu quả thảm khốc.

Một số người cho rằng nếu có một vật thể lớn va vào Mặt trăng, nó sẽ làm thiên thể này lệch hướng đâm vào Trái đất như những quả bóng trên bàn bi-a. Liệu điều đó có thể xảy ra trong thực tế?

Lý giải về vấn đề này Gareth Wynn-Williams, nhà thiên văn học tại Đại học Hawaii (đảo Hawaii, Mỹ) tin rằng, nếu một tiểu hành tinh đâm vào Mặt trăng thì nó chỉ có thể để lại trên bề mặt hành tinh này một vết lõm mà thôi.

Ảnh: wallpaperstock.net

Trong khi đó Clark Chapman, nhà khoa học về hành tinh tại Viện Nghiên cứu Tây Nam (bang Texas, Mỹ) cho biết, phải là một vật thể dày đặc, có kích cỡ như Mặt trăng trở lên mới có thể dịch chuyển được Mặt trăng. Tuy nhiên, nếu điều đó xảy ra, thì Mặt trăng sẽ bị phá hủy.

Trong vòng bán kính 96km xung quanh quỹ đạo của Mặt trăng không có tiểu hành tinh nào lớn hơn nó nên các nhà khoa học chú ý tới tiểu hành tinh lớn nhất – Ceres, có đường kính 965km. Nếu Ceres trượt ra khỏi vị trí của nó trong vành đai tiểu hành tinh và hướng tới Mặt trăng thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Theo Wynn-Williams, điều này rất khó xảy ra bởi Mặt trăng quay quanh Trái đất với vận tốc khoảng 1km/s với đà quỹ đạo hoàn hảo.

“Rõ ràng tới nay, Mặt trăng vẫn nằm ở vị trí của nó, vậy điều gì có thể khiến nó hướng về phía Trái đất? Ít nhất phải có vật thể có kích thước và mật độ giống Mặt trăng, va vào nó với cùng vận tốc và ngược hướng quỹ đạo. Vụ đụng độ đó có thể ngăn cản đường đi của Mặt trăng và khiến nó rơi xuống Trái Đất”.

Theo chuyên gia này, việc Mặt trăng lao vào Trái đất là rất khó xảy ra. Khả năng lớn hơn là một vụ va chạm cực mạnh sẽ khiến thiên thể này bị thay đổi quỹ đạo theo hướng gần Trái đất hơn. Điều này nghe có vẻ vô hại những thực ra nó sẽ khiến cư dân Trái đất khốn đốn không kém gì một thảm họa thiên thạch đâm vào Trái đất.

“Nếu quỹ đạo mới khiến khoảng cách giữa Mặt trăng và Trái đất chỉ còn một nửa, lực hút thủy triều sẽ tăng lên tới 8 lần. Kết quả là, nước biển dâng cao, nhấn chìm nhiều lục địa trên hành tinh của chúng ta", ông Wynn-Williams kết luận.

Đưa kính thiên văn lên mặt trăng

Hai tổ chức tư nhân đã lên kế hoạch để thực hiện nhiệm vụ đầu tiên ở cực nam của mặt trăng là thiết lập kính thiên văn trên đỉnh núi vào năm 2016.

Hiệp hội Quốc tế về đài mặt trăng (ILOA) và hãng Moon Express đã lựa chọn vị trí khá khó khăn để đặt kính thiên văn, nhưng họ tin rằng từ đó sẽ có cái nhìn rõ ràng về thiên hà của chúng ta.

Hai cơ quan này đã lên kế hoạch lắp đặt một ăng ten radio 2m và cài đặt một kính thiên văn quang học bên mép cao của miệng núi lửa Malapert. Theo tạp chí Wired thì ILOA nhắm đến việc xây dựng cơ sở nghiên cứu khoa học và thương mại trên mặt trăng, trong khi Moon Express muốn cung cấp dịch vụ chuyển phát nhanh trong không gian vào 10 năm tới.

Hai đơn vị này đã gia nhập vào lực lượng muốn thiết lập hai đài thiên văn trên cực nam của mặt trăng. Những công cụ này không bị che mờ vì bầu không khí như trên trái đất, cũng không bị ảnh hưởng bởi sóng của các đài phát thanh và tiếng ồn điện từ được tạo ra bởi các công nghệ hiện đại.

Ý tưởng đặt kính viễn vọng trên mặt trăng không phải là mới. Các nhà thiên văn từ lâu đã muốn đưa lên phần tối của mặt trăng kính thiên văn, với hy vọng sẽ thu được hình ảnh rõ ràng hơn so với bất kỳ thiết bị nào từ trái đất, thậm chí cả trong không gian. Wired dẫn lời Steve Durst, người sáng lập và Giám đốc điều hành ILOA cho biết những hình ảnh thu được từ mặt trăng sẽ được truyền thẳng về trái đất.

Một ngày trên mặt trăng tương đương 1 tháng trên trái đất, có hai tuần như ban ngày với nhiệt độ lên đến 120 độ C và hai tuần kế tiếp là đêm lạnh âm 170 độ C. Vì vậy thiết bị khoa học kỹ thuật phải chịu đựng được khí hậu khắc nghiệt này. Tuy nhiên, vị trí chọn đặt kính viễn vọng ở cực nam mặt trăng giúp nó hưởng được 90% ánh sáng mặt trời và nhiệt độ ổn định ở mức âm 50 độ C.

Báo Daily Mail dẫn lời ông Durst rằng các tấm pin năng lượng mặt trời sẽ giúp cung cấp điện cho kính thiên văn hoạt động và nơi này cũng được coi là vị trí tốt nhất nếu trong tương lai con người lại muốn đổ bộ xuống mặt trăng. Dự tính kính thiên văn trên mặt trăng sẽ hoàn thành trong năm 2016 với chi phí chừng 100 triệu USD.